«Μπορούμε να περιμένουμε από την τεχνολογία ό,τι προσδοκούσαμε από τη θρησκεία; Τα “death-bots” ή “νεκρομπότ” είναι ψηφιακές απεικονίσεις που λαμβάνουν υλικό από εκλιπόντα αγαπημένα πρόσωπα, μέσω φωνητικών μηνυμάτων, ομιλιών, γραπτών, emails και αναπαράγουν τη μορφή τους διαλεγόμενα με τους ζωντανούς, χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη.
Πολλοί, όμως, έχουν ανάγκη τα “πενθομπότ” (grief-bots), ψηφιακές απεικονίσεις προσφάτως κεκοιμημένων, που συνεχίζουν να συζητούν με τους ζωντανούς, ώσπου να ξεπεραστεί το τραύμα του αποχωρισμού. Ο 17χρονος Χοακίν Όλιβερ, δολοφονημένος το 2018 σε σχολικούς πυροβολισμούς στη Φλόριντα, “επανήλθε” για να ξανακούσουν τη φωνή του οι γονείς του. Ο Αλέξις Οχανιάν, συνιδρυτής του Reddit, κατασκεύασε ψηφιακή απεικόνιση της μητέρας του, για να ξανανιώσει την αγκαλιά της […] Νεκροί γονείς μπορούν […] να «χαρούν» με ένα εγγονάκι που δεν πρόλαβαν. Σοφοί της αρχαιότητας να μας συμβουλεύουν για τα δεινά μας…»
Το παραπάνω απόσπασμα από το άρθρο «Ανάσταση ή ψηφιακή αθανασία;» της εφημερίδας «Το Βήμα» στις 11/4/26, μάς δίνει την ευκαιρία να δούμε τη διαφορά ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον θάνατο: την τεχνολογική προσπάθεια να παραταθεί η ανθρώπινη παρουσία μέσω της τεχνητής νοημοσύνης και τη χριστιανική ελπίδα της πραγματικής ανάστασης.
Καταρχήν η χρήση της τεχνολογίας για τέτοιους σκοπούς αποκαλύπτει κάτι πολύ βαθύ: ότι ο άνθρωπος δεν συμβιβάζεται με τον θάνατο. Η επιθυμία του να ξαναδεί αγαπημένα του πρόσωπα, να τα ακούσει και να συνομιλήσει μαζί τους είναι τόσο ισχυρή ώστε σήμερα επιχειρείται να ικανοποιηθεί μέσω ψηφιακών ομοιωμάτων.
Ωστόσο, όσο εντυπωσιακά κι αν είναι τα λεγόμενα death-bots ή grief-bots, δεν αποτελούν επιστροφή του ανθρώπου στη ζωή. Δεν είναι παρά πολύπλοκοι αλγόριθμοι που μιμούνται τον τρόπο έκφρασης ενός προσώπου βάσει των δεδομένων που έχουν συλλεχθεί. Δεν υπάρχει πραγματική επικοινωνία ούτε σχέση με τον άνθρωπο που πέθανε. Εκείνος εξακολουθεί να είναι νεκρός και αυτό που συνομιλεί με τους ζωντανούς δεν είναι παρά μια προσομοίωση.
Η επιθυμία να «χαρούν» οι νεκροί κάτι που δεν πρόλαβαν ή να συνεχίσουν να συνομιλούν με τους συγγενείς τους, είναι κάτι που συγκινεί, αλλά συγχρόνως αναδεικνύει πόσο ανεπαρκής είναι η τεχνολογική λύση. Ένα λογισμικό μπορεί να παράγει λέξεις, όχι όμως να δημιουργήσει πραγματική παρουσία, πραγματική αγάπη ή πραγματική αγκαλιά.
Αντίθετα, όπως θα δούμε, η επαγγελία της ανάστασης αφορά ολόκληρο τον άνθρωπο, καθώς ο Θεός δεν υπόσχεται ότι θα διατηρήσει απλώς κάποια πληροφορία για τον άνθρωπο, αλλά ότι θα του δώσει πραγματική αφθαρσία.
Λίγο παρακάτω στο ίδιο άρθρο αναφέρονται τα εξής:
«Το τεχνολογικό όραμα για την αθανασία αφορά κυρίως τη μεταφόρτωση συνειδησιακών δεδομένων σε υπολογιστή. Βασίζεται στην υπόθεση … ότι μπορεί να γίνει σάρωση εγκεφαλικών σημάτων με πλήρη δυνατότητα αποκωδικοποίησης και ψηφιοποίησης, ώστε μέσω ανάστροφης μηχανικής να μοντελοποιήσουμε την ανθρώπινη συνείδηση ώσπου να έχουμε ένα back-up του κάθε ανθρώπου».
Χωρίς να απαξιώνουμε ούτε να υποβαθμίζουμε τις σύγχρονες τεχνολογικές δυνατότητες, θέλουμε στο σημείο αυτό να τονίσουμε τη θεμελιώδη διαφορά της χριστιανικής πίστης με την αντίληψη ότι ο άνθρωπος είναι ουσιαστικά οι πληροφορίες που περιέχει ο εγκέφαλός του, κι επομένως αν αυτές μεταφερθούν σε έναν υπολογιστή, ο άνθρωπος “θα συνεχίζει να υπάρχει”.
Η Αγία Γραφή παρουσιάζει τον άνθρωπο ως πρόσωπο δημιουργημένο κατ’ εικόνα Θεού. Η προσωπικότητά του δεν είναι απλώς δεδομένα, αναμνήσεις ή νευρωνικά σήματα, γι’ αυτό και η ελπίδα της σωτηρίας δεν είναι η αντιγραφή της συνείδησης αλλά η ανάσταση του ίδιου του ανθρώπου από τον Δημιουργό του.
Ο Λόγος του Θεού δηλαδή, δεν υπόσχεται μια ψηφιακή απομίμηση ούτε μια διατήρηση αναμνήσεων σε κάποιον υπολογιστή, αλλά την ανάσταση του ίδιου του ανθρώπου.
«έρχεται ώρα, καθ’ ην πάντες οι εν τοις μνημείοις θέλουσιν ακούσει την φωνήν αυτού, και θέλουσιν εξέλθει» (Ιωάν. ε’ 28-29)
Δεν θα εξέλθουν από κάποιον διακομιστή δεδομένων ούτε από μια βάση πληροφοριών, αλλά από τα μνήματα. Όταν ο Ιησούς ανέστησε τον Λάζαρο, δεν παρηγόρησε τη Μάρθα δίνοντάς της μια ανάμνηση του αδελφού της, ούτε μια ψευδαίσθηση της παρουσίας του, αλλά της είπε: «o αδελφός σου θέλει αναστηθή» (Ιωάν. ια’ 23).
Η χριστιανική ελπίδα επομένως δεν είναι η συντήρηση μιας εικόνας του ανθρώπου αλλά η αποκατάσταση της ίδιας του της ζωής.
Η ομάδα «Χριστιανισμός & Επιστήμη»
