Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του φτιαγμένος από τον Θεό, να είναι ένα κοινωνικό ον. Να συνυπάρχει και να σχετίζεται δηλαδή, με άλλους ανθρώπους. Οι σχέσεις όμως με τους ανθρώπους αποκτούν άλλο νόημα και άλλη διάσταση, όταν ο άνθρωπος ξεκινά να σχετίζεται με τον Θεό. Με άλλα λόγια, η σχέση με τον Θεό, αντανακλάται στις σχέσεις με τους ανθρώπους. Με την έννοια αυτή, οι σχέσεις μας με τους άλλους γίνονται ένα ‘‘εργαστήριο’’ όπου δοκιμάζεται και αξιολογείται η ποιότητα της σχέσης μας με τον Θεό.
Σχέσεις σύγκρουσης
Είναι κανόνας της ζωής αυτός, ότι όλοι οι άνθρωποι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα έχουν κάποιους που σε κάποια φάση της ζωής τους θα τους εχθρεύονται. Όλοι οι άνθρωποι μπορεί να έχουν εχθρούς και ταυτόχρονα να είναι εχθροί οι ίδιοι για κάποιους άλλους. Αυτό είναι το βέβαιο αποτέλεσμα μιας σύγκρουσης μεταξύ μη αναγεννημένων ανθρώπων. Ισχύει αυτό για τους χριστιανούς; Ισχύει, μόνο όταν ο χριστιανός δεν πάρει τη θέση που μας δείχνει ο Χριστός. Ποια είναι η θέση αυτή; Να αγαπάμε τους εχθρούς μας. Αυτή είναι η επανάσταση του ευαγγελίου. Αυτό πάει κόντρα στην σαρκική ανθρώπινη λογική και στην κυρίαρχη άποψη. Το ευαγγέλιο όμως αν θέλουμε να το ζήσουμε πραγματικά, έρχεται και φέρνει μια συγκλονιστική επανάσταση στην κοινωνία των ανθρώπινων σχέσεων.
«Εγώ όμως σας λέγω, Αγαπάτε τους εχθρούς σας, ευλογείτε εκείνους, οίτινες σας καταρώνται, ευεργετείτε εκείνους, οίτινες σας μισούσι, και προσεύχεσθε υπέρ εκείνων, οίτινες σας βλάπτουσι και σας κατατρέχουσι». Ματθ. ε:44
Ενώ το ευαγγέλιο μάς καλεί να μην ανταποδίδουμε το κακό, απεναντίας μας καλεί να ανταποδίδουμε στους άλλους το καλό που μας έκανε ο Κύριος. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είμαστε χρεώστες στο καλό ως προς τους άλλους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά τους απέναντί μας, επειδή ο Χριστός μας έχει ήδη απαλλάξει από τα δικά μας χρέη, τα οποία ήταν πολύ περισσότερα.
«Τότε προσκαλέσας αυτόν ο κύριος αυτού, λέγει προς αυτόν· Δούλε πονηρέ, παν το χρέος εκείνο σοι αφήκα, επειδή με παρεκάλεσας· δεν έπρεπε και συ να ελεήσης τον σύνδουλόν σου, καθώς και εγώ σε ηλέησα;» Ματθ. ιη:32-32
Η πνευματική ζωή και το περπάτημα με τον Κύριο, δεν είναι άσχετη με το περπάτημα με τους άλλους ανθρώπους. Οι δύο αυτοί δρόμοι, δεν είναι παράλληλοι, αλλά τέμνονται, είτε το θέλουμε είτε όχι. Η λατρεία προς τον Κύριο δεν μπορεί να είναι αληθινή λατρεία, όταν εγώ δεν έχω κάνει το μέρος μου για να φιλιωθώ με τον αδελφό μου. Τα επιχειρήματα, τού τι μου έκανε αυτός, δεν έχουν κανένα νόημα, όταν εγώ αδιαφορώ για το κομμάτι της δικής μου ευθύνης. Το πιο σοβαρό εδώ είναι ότι υπάρχει ο αντίδικος κριτής και είμαστε εκτεθειμένοι όσο εμείς δεν κάνουμε το παν για να ειρηνεύσουμε με τον άνθρωπο που έχει κάτι εναντίον μας.
«Εάν λοιπόν προσφέρης το δώρον σου εις το θυσιαστήριον και εκεί ενθυμηθής ότι ο αδελφός σου έχει τι κατά σου, άφες εκεί το δώρον σου έμπροσθεν του θυσιαστηρίου, και ύπαγε πρώτον φιλιώθητι με τον αδελφόν σου, και τότε ελθών πρόσφερε το δώρον σου. Ειρήνευσον με τον αντίδικόν σου ταχέως, ενόσω είσαι καθ’ οδόν μετ’ αυτού, μήποτε σε παραδώση ο αντίδικος εις τον κριτήν και ο κριτής σε παραδώση εις τον υπηρέτην, και ριφθής εις φυλακήν·» Ματθ. ε:23-25
Σχέσεις εξουσίας
Μέσα στην κοινωνία υπάρχουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, σχέσεις ιεραρχικές. Κάποιος για παράδειγμα έχει στο στρατό μεγαλύτερο βαθμό από κάποιον άλλον. Κάποιος σε μια αίθουσα είναι ο δάσκαλος και κάποιοι άλλοι οι μαθητές. Κάποιος σε μια επιχείρηση είναι ο ιδιοκτήτης και κάποιοι άλλοι υπάλληλοι. Αυτό δεν μπορεί να ισοπεδωθεί και να πει κάποιος όλοι θα είναι στρατηγοί, όλοι θα είναι δάσκαλοι, όλοι θα είναι αφεντικά. Το κρίσιμο ζήτημα εδώ είναι πως αντιμετωπίζω αυτήν την πραγματικότητα; Σε μια εποχή επαναστάσεων χωρίς νόημα και σκοπό που ζούμε σήμερα, είναι σημαντικό να προσέξουμε το πνεύμα της ταπείνωσης που μας συστήνει το Ευαγγέλιο. Εάν είμαστε κάτω από σχέσεις εξουσίας, να είμαστε υπάκουοι και απλοί, έχοντας φόβο Κυρίου μέσα στην καρδιά μας. Ταυτόχρονα να μην είμαστε δουλικοί και ανθρωπάρεσκοι, αλλά ό,τι κάνουμε, να το κάνουμε σαν να δουλεύαμε στον Κύριο. Στο φρόνημα αυτό, έρχεται ο Κύριος και δίνει την ευλογία Του.
«Οι δούλοι, υπακούετε εις τους κατά σάρκα κυρίους σας μετά φόβου και τρόμου εν απλότητι της καρδίας σας ως εις τον Χριστόν, μη κατ’ οφθαλμοδουλείαν ως ανθρωπάρεσκοι, αλλ’ ως δούλοι του Χριστού, εκπληρούντες το θέλημα του Θεού εκ ψυχής,μετ’ ευνοίας δουλεύοντες εις τον Κύριον και ουχί εις ανθρώπους, εξεύροντες ότι έκαστος ό,τι καλόν πράξη, τούτο θέλει λάβει παρά του Κυρίου, είτε δούλος είτε ελεύθερος.» Εφεσ. ς:5-8
Στην περίπτωση που έχουμε εμείς την από πάνω θέση σ’ αυτήν την ιεραρχία, ο Κύριος μάς καλεί να είμαστε ταπεινοί και να μάθουμε να κατεβαίνουμε. Να μην ξεχνάμε ποτέ ότι έχουμε και εμείς Κύριο στον Ουρανό. Να μάθουμε την αξία της δικαιοσύνης και της μη προσωποληψίας έναντι όλων των ανθρώπων. Η προσωποληψία και η αναξιοκρατία είναι κάτι που ταλανίζει σήμερα τα θεμέλια των ανθρώπινων σχέσεων και κατ’ επέκταση τα θεμέλια της κοινωνίας, γιατί καλλιεργεί την αδικία. Αυτό τον πνεύμα όμως δεν έχει θέση στην πνευματική ζωή ενός χριστιανού που τυγχάνει να έχει κάποια θέση εξουσίας. Ο άνθρωπος αυτός βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάει ότι ενώ έχει μια θέση ιεραρχικά πιο υψηλή από κάποιους άλλους, ταυτόχρονα, είναι κάτω από την εξουσία κάποιων άλλων. Ένας αξιωματικός στο στρατό για παράδειγμα, έχει κάποιους υπό την εξουσία του. Ταυτόχρονα όμως έχει και κάποιους που είναι ανώτεροι από αυτόν ως προς το βαθμό.
«Και οι κύριοι, τα αυτά πράττετε προς αυτούς, αφίνοντες την απειλήν, εξεύροντες ότι και σεις αυτοί έχετε Κύριον εν ουρανοίς, και προσωποληψία δεν υπάρχει παρ’ αυτώ.» Εφεσ. ς:9
Σχέσεις με τους ανθρώπους γενικά
Ο κυρίαρχος κανόνας σήμερα στην κοινωνία μας είναι όταν κάποιος σου κάνει κακό, βρες έναν τρόπο να του το ανταποδώσεις. Το ευαγγέλιο αντίθετα, μας λέει να ανταποδίδουμε καλό αντί κακού, προνοώντας μάλιστα, έχοντες δηλαδή ως πρόθεση στη σκέψη μας, το πώς θα κάνουμε το καλό. Μας λέει όμως και κάτι άλλο, εξίσου σημαντικό. Εμείς τους άλλους ανθρώπους δεν μπορούμε να τους αλλάξουμε. Αυτό είναι έργο του Κυρίου που βλέπει τις καρδιές. Αυτό που ανήκει σε μας είναι, όσο περνά από το χέρι μας, να επιδιώκουμε την ειρήνη με όλους τους ανθρώπους. Μην ξεχνάμε ότι μια από τις σημαντικές ιδιότητες του χριστιανού, είναι να παίζει το ρόλο του ειρηνοποιού μέσα σε έναν κόσμο συγκρούσεων και αλληλοσπαραγμών μεταξύ των ανθρώπων.
«Εις μηδένα μη ανταποδίδετε κακόν αντί κακού· προνοείτε τα καλά ενώπιον πάντων ανθρώπων· ει δυνατόν, όσον το αφ’ υμών ειρηνεύετε μετά πάντων ανθρώπων.» Ρωμ. ιβ:17
Λευτέρης Τοπάλογλου
