Στο άρθρο αυτού του μήνα θα μεταφερθούμε στη Βαβυλώνα του 539 π.Χ., στην τελευταία νύχτα πριν την κατάλυση της Βαβυλωνιακής αυτοκρατορίας από την αιφνίδια εισβολή των Μηδοπερσών. Τη βασιλική εξουσία ασκούσε τότε ο Βαλτάσαρ, πιθανώς εγγονός του Ναβουχοδονόσορ, ένας άνθρωπος που χαρακτηριζόταν από ιδιαίτερη αλαζονεία αλλά και περιφρόνηση προς τον αληθινό Θεό, παρότι γνώριζε με ποιον τρόπο ο Θεός είχε ταπεινώσει τον προκάτοχό του (βλ. Δανιήλ κεφ. δ’).
Η ασέβειά του έφθασε στο αποκορύφωμά της όταν εκείνο το βράδυ, ενώ γλεντούσε με τους αξιωματούχους του, άρχισαν να δοξάζουν τους ψεύτικους θεούς και τα είδωλα πίνοντας κρασί μέσα στα χρυσά ιερατικά σκεύη τα οποία είχαν αφαιρεθεί από το ναό του Θεού, όταν οι Βαβυλώνιοι είχαν εισβάλλει στην Ιερουσαλήμ, 47 χρόνια νωρίτερα.
Εκείνη την ώρα λοιπόν, εμφανίστηκε ένα ανθρώπινο χέρι το οποίο έγραψε στον τοίχο μια μυστηριώδη επιγραφή (το γνωστό «Μενέ, μενέ, θεκέλ ουφαρσίν»), την οποία αργότερα αποκρυπτογράφησε ο Δανιήλ, και η οποία προανήγγειλε την εκδήλωση της θεϊκής οργής και το τέλος της βασιλείας του Βαλτάσαρ. Το όλο περιστατικό εξιστορείται στο 5ο κεφάλαιο του βιβλίου του Δανιήλ.
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον η αντίδραση του Βαλτάσαρ απέναντι στο υπερφυσικό θέαμα του χεριού που έγραφε στον τοίχο:
«Τότε η όψις του βασιλέως ηλλοιώθη και οι διαλογισμοί αυτού συνετάραττον αυτόν, ώστε οι σύνδεσμοι της οσφύος αυτού διελύοντο και τα γόνατα αυτού συνεκρούοντο» (Δαν. ε’ 6)
Το εδάφιο αυτό περιγράφει με ακρίβεια μια οξεία αντίδραση τρόμου με αίσθηση ανημπόριας απέναντι σε απειλή, όπως είναι γνωστή σήμερα σε βιολογικό – νευροφυσιολογικό επίπεδο:
- η όψις του βασιλέως ηλλοιώθη:Στο αραμαϊκό κείμενο αναφέρει ότι άλλαξε η λαμπρότητάτου, εννοώντας ότι χλώμιασε το πρόσωπό του.Αυτό συμβαίνει, σε κατάσταση φόβου, από την αδρεναλίνη που εκκρίνεται, προκαλώντας αγγειοσύσπαση στα δερματικά αγγεία ώστε το αίμα να κατευθυνθεί περισσότερο στους μύες και σε άλλα όργανα.
- οι διαλογισμοί αυτού συνετάραττον αυτόν:Ο φόβος διεγείρει την περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται αμυγδαλή, η οποία παρακάμπτει σε μεγάλο βαθμό τον προμετωπιαίο φλοιό (που είναι υπεύθυνος για τη λογική σκέψη) ώστε να ενεργοποιηθούν άμεσα οι αυτόματες αντιδράσεις του σώματος.Αυτό έχει ως συνέπεια την γνωστική αποδιοργάνωση και την αδυναμία λογικής επεξεργασίας του συμβάντος.
- οι σύνδεσμοι της οσφύος αυτού διελύοντο:Όταν ένα άτομο αισθάνεται εντελώς ανήμπορο απέναντι σε μια απειλή, τότε δεν αντιδρά με "πάλη ή φυγή" (fight or flight), αλλά με μια τρίτη μορφή αντίδρασης, το "πάγωμα" (freeze).Η αναφορά αυτή για τον Βαλτάσαρ παραπέμπει σε αντίδραση "παγώματος" (freeze) με στοιχεία κατάρρευσης λόγω ακούσιας μυϊκής χαλάρωσης που οδηγεί σε απώλεια στήριξης και σωματικού ελέγχου.
- τα γόνατα αυτού συνεκρούοντο:Πρόκειται για ανεξέλεγκτο τρόμο των κάτω άκρων. Προκαλείται από την έκκριση αδρεναλίνης για να φέρει τους μύες σε ένταση για την αντίδραση "πάλης ή φυγής" (fight or flight).
Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι στο κείμενο αναφέρονται στοιχεία τόσο της αντίδρασης "freeze" όσο και των αντιδράσεων "fight or flight". Αυτό συμβαίνει επειδή οι αντιδράσεις αυτές πολλές φορές δεν εμφανίζονται μεμονωμένα αλλά έχουν επικαλυπτόμενη δράση ή εναλλάσσονται ταχύτατα στο σώμα.
Αυτό ακριβώς δείχνει πόσο ρεαλιστική είναι η περιγραφή της αντίδρασης του Βαλτάσαρ που δίνει αυτό το εδάφιο.
Όταν ένα περιστατικό είναι προϊόν μυθοπλασίας, τότε από την αφήγηση μιας τέτοιας αντίδρασης φόβου αναμένεται να απουσιάζουν οι φαινομενικά αντίθετες εκδηλώσεις που επιβεβαιώνουν τη ρεαλιστικότητα της περιγραφής και η διήγηση τείνει να είναι περισσότερο μονοδιάστατη (π.χ. μόνο τρόμος ή μόνο παράλυση ή μόνο φυγή) με απώτερο σκοπό να τονιστεί το ηθικό μήνυμα του παθήματος του «κακού» βασιλιά.
Αντιθέτως, εδώ ο συγγραφέας δεν μπαίνει στη διαδικασία να εξηγήσει γιατί φοβήθηκε ο Βαλτάσαρ, ούτε να ερμηνεύσει την αντίδρασή του, απλώς την καταγράφει· αυτό αποτελεί ισχυρότατη ένδειξη ότι πρόκειται για μαρτυρία κι όχι για κατασκευασμένη διήγηση.
Βλέπουμε λοιπόν ότι ακόμη και σε ένα μόνο εδάφιο, ο τρόπος αποτύπωσης των γεγονότων, φανερώνει την αξιοπιστία του βιβλικού κειμένου και ενισχύει τη βεβαιότητα ότι μελετώντας την Αγία Γραφήερχόμαστε σε επαφή μετην καταγεγραμμένη αλήθεια του Λόγου του Θεού.
Η ομάδα «Χριστιανισμός & Επιστήμη»
